Pırlanta dünyasına giriş parolası: 4C
Pırlantayı değerli yapan şeyin ‘ender’ olmak olduğunu daha önce de belirtmiştik. Peki elmaslar arasındaki değer farkı neden kaynaklanır? İşte bu sorunun tek bir yanıtı var: 4C


4C
Cut (Kesim)
Clarity (Berraklık)
Color (Renk)
Carat Weight (Karat ağırlığı)


Kesim, berraklık, renk ve karat ağırlığı öğelerinin İngilizce baş harflerinin C olması nedeniyle 4C adıyla anılan bu değerlendirme kriterleri, iki pırlanta arsındaki farkları belirler. Ancak 4C değerlendirmesi sonunda bir pırlantanın gerçek değeri hakkında fikir yürütülebilir.

Şimdi bu 4C özelliklerini inceleyelim:

Kesim (Cut) / Sanat ve bilimin sihirli parmakları...


Kesim, kaba anlamıyla, elmasın düzgün bir prizma haline getirilmesi işlemidir. Ancak, pırlantaya tüm haşmetini ve parlaklığını veren de bu işlemdir. Bilimin optik alanını yakından ilgilendiren bu sanat, elmasa hayat veren temel insan müdahalesidir!

Işığın düzgün bir biçimde pırlantanın içinden geçmesi, kırılan ışığın düzgün bir biçimde kırılarak istenilen yüzeyler arasında yansıması ve gökkuşağı tayfındaki renkleri, o büyüleyici ışıltıyı yayması, ‘kesim sanatı’ sayesinde gerçekleşir.

Pırlantanın şekli ile kesim aslında farklı kavramlardır. Şekil zevke bağlıdır ama kesim, pırlantaya ışık veren çok teknik ve uzmanlık gerektiren bir ihtisas alanıdır...

Berraklık (Clarity) / Doğanın parmak izleri...
İşte 4C’nin, tespiti uzmanlık isteyen öğelerinden bir tanesi... Elmas, doğal bir taştır. Doğada binlerce yıllık bekleme sonunda oluşan elmasın bünyesinde, biz her ne kadar çıplak gözle göremesek de kimi ‘doğa kırıntıları’ bulunur. İşte ancak on kat büyütebilen mercekler altında, eğitimli bir gözün seçip değerlendirebileceği bu çok küçük zerrecikler, pırlantanın değerini etkileyen faktörlerin başında gelir...

Bir pırlantanın berraklık derecesi, aşağıdaki sınıflandırmayla ifade edilir:
FL (Flawless / Kusursuz)
10x büyütme altında hiçbir iz ya da leke yok...

Bir pırlantanın berraklık alanında alabileceği en mükemmel derece... Bu tip pırlantalar çok ama çok nadir bulunduklarından paha biçilmezdir ve gerçek bir yatırım aracı olarak kabul görür...

IF (Internally Flawless / İçi kusursuz)
10x büyütme altında, sadece yüzeyindeki önemsenmeyecek derecede az ve küçük izler hiçbir iz ya da leke yok...

FL ile aynı kefede değerlendirilen bu nadir sınıf da çok ama değerlidir...

VVS1 / VVS2 (Very, Very Slightly included / Çok çok küçük izler)

 10x büyütme altında, küçük bazı izler çok ama çok zor seçilir

Konusunda uzman eksperler tarafından bile 10x büyüteç altında görülmesi çok zor olan izlere sahip pırlanta berraklık derecesi... İki dereceye sahip bu sınıfta VVS1, VVS2’ye göre daha kusursuzdur...

VS1 / VS2 (Very Slightly included / Çok küçük izler)
10x büyütme altında, küçük bazı izler çok zor seçilir

10x büyüteç altında uzmanı tarafından zorlukla görülen izlere sahip pırlanta berraklık derecesi... İki dereceye sahip bu sınıfta VS1, VS2’ye göre daha kusursuzdur...

SI1 / SI2 (Slightly Included / Küçük izler)
10x büyütme altında küçük bazı izler seçilir

Çıplak gözle seçilemeyen kimi izler 10x büyütme altında rahatlıkla seçilebilir. SI1, SI2’ye göre daha iyi durumdadır.

I1 – (Imperfect – level 1 / Mükemmel değil – 1. seviye)
Bir ya da birkaç iz çıplak gözle seçilebilir.

Pırlanta piyasasında en sık rastlanan pırlanta türüdür. Berraklık derecesi düşük olmakla birlikte hiç de değersiz değildir; doğru bir kesim yapılmışsa, iz de beyaz ve yüzeye yakınsa çıplak gözle fark etmek zorlaşır.

I2 – (Imperfect – level 2 / Mükemmel değil – 2. seviye)
Bir ya da birkaç iz rahatlıkla çıplak gözle seçilebilir.

Aralarında berraklık derecesi olarak sadece bir seviye fark olsa da bu tür I1’e den rahatlıkla ayrışır. İz ve lekeler, dikkatli bir çıplak göz ile çok kolayca seçilebilir...

I3 – (Included – level 3 / Lekeli – 3. seviye)
Pırlantanın dayanıklılığını etkileyebilecek bir çok iz rahatlıkla çıplak gözle seçilebilir

Bir pırlantanın alabileceği en kötü berraklık derecesidir. Bu pırlantaların diğer kategorilerdekilerden farkı, içindeki zerrecikler nedeniyle çatlama ve kırılma riski olmasıdır. Bu sınıftaki pırlantalara da piyasada rastlayabilirsiniz...

Renk (Color) / En değerli pırlanta rengi: Renksizlik!
Ham elmas, doğada uçuk sarı ya da kahverengi renk yelpazeleri içerisinde bulunabilir. Bunun dışında, çok ender de olsa pembe, mavi yeşil ve kırmızı renklere de rastlanabilir.

Bir pırlantayı en değerli kılan renk, 'renksizlik'tir; yani saf ve temiz bir berraklıktır. Bu ‘renksizlik’ durumuna göre pırlantalar aşağıdaki gibi derecelendirilir...
Yukarıdaki skalada belirtilen harfler, pırlanta endüstrisi standartlarıdır. Dereceler arasındaki geçişleri, uzman olmayan sıradan bir insanın fark etmesi neredeyse imkânsızdır. Her ne kadar en ‘renksiz’ pırlanta daha değerliyse de, mavi, kırmızı, sarı ve yeşil gibi ‘fantezi’ olarak adlandırılan renklere sahip pırlantalar, en renksiz pırlantalardan bile daha değerli olabilir...

Karat Ağırlığı (Carat Weight) / Yükte hafif, pahada ağır!
İşte 4C’nin en kolay anlaşılabilecek bölümü... Karat, pırlantaya özgü bir ağırlık birimidir. Bildiğimiz ölçü birimleri ile kıyaslayacak olursak, 1 karat, 1 gramın 1/5’ine karşılık gelir. Karatın kısaltması ct.’dir...

Pırlanta gibi çok ama çok değerli bir taş için carat kadar küçük bir ağırlık birimi de yetmediği için bir karat da puan adı verilen bir alt birime sahiptir. Bir karat, 100 puandan oluşur. Örneğin 50 puan, 0,5 ct.’dir..